BALAT.. KOZMOPOLIT BIR SEMT..

İstanbul'un en eski semtlerinden biri olan Balat, Haliç'in güney kıyılarında Fener ve Ayvansaray arasında yer alır. Coğrafi konumu, tarihsel özellikleri, demografik yapısı itibariyle Tarihi Yarımada içinde önemli bir yeri olan Balat, Bizans'tan günümüze kozmopolit kültürüyle dikkat çekicidir.

Kategori	: İSTANBUL SEMTLER/İLÇELER
Yorum Sayısı	: 0
Okunma	: 17972
Tarih	: 11.07.2010

N

 

İstanbul'un en eski semtlerinden biri olan Balat, Bians'tan Osmanlıı'ya seyahat ettiren, Haliç'in güney kıyılarında Fener ve Ayvansaray arasında yer alır. Coğrafi konumu, tarihsel özellikleri, demografik yapısı itibariyle Tarihi Yarımada içinde önemli bir yeri olan Balat, Bizans'tan günümüze kozmopolit kültürüyle dikkat çekicidir.

Tarih boyunca ağırlıklı olarak Musevilerin, özellikle de "Sefaradim" diye adlandırılan İspanyol Musevileri'nin yaşadığı bir merkez olarak bilinmektedir. Musevilerin dışında Rumlar, Ermeniler ve Türkler de Balat'ta yaşamışlardır. Semtte yaşayan bu dört ayrı grubun dinsel ve kültürel izleri Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin küçük birer örneği olarak karşımıza çıkar. Balat'ta özellikle Ortodoks Rumlar'ın kiliselerine, ayazmalarına ve okullarına rastlamak mümkündür. Bu tarihi semt bugün ise Türkler'in yoğunlukta olduğu fakir bir yerleşim bölgesi durumunda. Semtte bugün için azınlık nüfusa rastlamak pek mümkün değil. Eskiden Rum, Ermeni ve Musevilerin yaşadığı ve üç katlı cumbalı evlerde hala ayakta ancak pek çoğu bakımsız. Son dönemlerde ise yapılan restorasyon çalışmaları ile Balart gibi sanat merkezlerine dönüştürülüyor.

TARİHİ YAPILAR..

Balat camii(Ferruh Kethüda camii): Balat semtinin Molla Aşki mahallesinde, Mahkemealtı caddesinde kurulmuştur. Caminin tasarımın koca Sinan'a ait olduğu bilinmektedir. Günümüze dek ulaşan, tevhidhane olarak kullanılan cami; tekke bölümü, mahkeme binası ve çeşmesiyle birlikte küçük bir külliyenin çekirdeğini teşkil eder.

Balat iskele camii(Yusuf Şücaüddin camii): Balatkapısı'nın dışında, Karabaş mahallesinde, vapur iskele sokağında bulunan kâgir bir mabettir. Fatih Sultan Mehmet zamanında inşa edilmiş, 1892 yılında Karabaş mahallesinde çıkan bir yangında zarar görmüş ve yenilenip bugünkü halini almıştır. Yapının duvarları kagir olup, yapı fevkanidir. Camiye güney cephesinden girilmekte, sol tarafında çeşme, sağ tarafında cami deposu bulunmaktadır. Caminin giriş katı yarıya kadar fayans ve mermerden oluşup, abdest almak için musluklar bulunmaktadır.

Draman camii: Draman yokuşu üzerinde, bugün Balat'ın en işlek olan caddesinde bulunmaktadır. Caminin arkasında Çarşamba'nın Beyceğiz'in Derviş Ali mahallesinin evleri sıralanmaktadır.

Hoca Kasım Günani mescidi: Fatih Sultan Mehmet döneminde inşa edilmiş olan Hoca Kasım Günani mescidi, üzerinde yazılan kitabesine göre II. Mahmud dmneminde tamir görmüştür. Cami fevkani olup, kagir duvarlar üzerine ahşap konsolların taşıdığı taşkın bir yapısı vardır. Dikdörtgen biçiminde pencereleri, bulunmaktadır. Duvarlar kalem işlemeleri ile süslüdür.

Molla Aşki mescidi: Balar semtinin diğer bir mescidi işse Molla Aşki mahallesindedir. Fatih Sultan Mehmet dönemi eseri olup, üzerindeki kitabeye göre minberi 1735 yılında Fatma Hanım tarafından konulmuştur. Yapı, 1882 yılında onarım görmüştür. Dikdörtgen yapı üzerine kagir duvarlarla kaplı, kiremit çatısıyla örtülü, II. Abdülhamin dönemini yansıtan yuvarlak kemerli ince uzun pencerelerle kaplı olup, 20. yüzyılda tamir edilmiş ancak günümüze ulaşamamıştır.

Balat Hamamı: Balatkapı'nın tam karşısında bulunması, Fatih evkafından olan Balatkapı Hamamı ile aynı yapı olduğu fikrini çok kuvvetlendirmektedir. Bugün mevcut olan hamamın Fatih Sultan Mehmed dönemine ait olduğu kesindir.  Süsleme sanatının hiçbir özelliği bulunmayan hamam, yüksek pencereli dikdörtgen yapısı, mermer döşeli içi, içinde bulunan havuz şeklindeki kurnası ile hiçbir hamamda görülmeyen mimari özellikleri dikkat çeker. Hamam 1871 yılında hamamlar için düzenlenmiş nizamnameye göre birinci sınıf hamamlar arasında yer alır. İstanbul'un en eski hamamıdır.

KİLİSELER - SİNAGOGLAR

Balatkapı İoannes Prodromos Metokhion kilisesi: Bu kilise sitemizin bölümler/tarihi yerler/ kilise ve sinagoglar  kısmında detaylı olarak sunulmuştur.

Balatkapı Panagia Balinou Kilisesi: Bu kilise, sitemizin bölümler/tarihi yerler/kilise ve sinagoglar kısmında detaylı olarak sunulmuştur.

Balatkapı Taksiarkhes Kilisesi: Balatkapı semtinde, Ayan caddesi üzerindedir. Kilise 1583 tarihli Trypon listesinde ve 1604 tarihli Paterakis listesinde yer alır. Bu kilise 1730 yılında ki yangında büyük hasar görmüştür. Kitabesi Patrik I. Konstantinos döneminde, 1833 tarihinde restore edilmiştir. Kitabe batı ekseninde, giriş üstünde beyaz mermerden enlemesine ve dikdörtgendir.

Kilise doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı olup bazikal plan tipindedir. Kilisenin doğusunda üç nefi kapsayan ahşap ikonostasis, oyma ve aplikasyon tekniğinde geometrik ve bitkisel motiflerle bezelidir. Kilisede bulunan tasvirlerin malzemesi yağlıboyadır.

Surp Hreşdogabed kilisesi: Balatkapı'dan 500 metre uzaklıktaki mahallenin iç tarafındadır. İstanbul'un bilinen kiliselerinden olan ve eskiden Bulgar mahallesinde bulunan kilise, 16. yüzyılda Ayios Eustratios adlı bir Rum Ortodoks kilisesi iken 1627 yılında Ermenilere geçmiş, aynı yıl Bursalı Isdeponos tarafından takdis edilmiştir. Kilise ana mihrabın arkasındaki duvar kitabesine göre 1628'de onarılmıştır.

Aghia Strati kilisesi: Kilise, Kasım Günani mahallesindedir. 14. yüzyılda " Aghios Nikolaos" adıyla bilinirken, 17 yüzyılda Aghia Strati adını almıştır. 1640 yılında Balat yangınında büyük zarar görmüş, yeniden yapılmış, daha sonra 1728 yılında tekrar yangında yanmıştır. 1833 yılında ise külliye yeniden tamir edilmiştir.

FOTO GALERİ İÇİN TIKLAYIN

54321

TÜRKIYE'NIN HABER VE KÜLTÜR PORTALI
RSS Kaynağı | Yazar Girişi